- CR Couture
- Molendijk 40a
- 3161 KN Rhoon
- klantenservice@crcouture.nl
- +31 10 501 4041
- Chat met ons
Kruissteek borduren voor beginners
- CR Couture
- Blog over Borduren
- 01-07-2026
- Gemiddelde leestijd: 36 minuten
Kruissteek borduren voor beginners klinkt misschien spannend, maar eigenlijk is het de meest toegankelijke borduurvorm die er bestaat. Toch lopen veel starters vast bij de voorbereiding: welke stof kies je, hoe lees je een telpatroon en hoe voorkom je dat je draad steeds in de knoop raakt? In dit complete stappenplan leggen wij alles uit wat je moet weten om vol vertrouwen aan je eerste borduurproject te beginnen. Van materialen uitzoeken tot je laatste steek afhechten.
Wat is kruissteek borduren?
Kruissteek borduren is een borduurvorm waarbij je met gekleurd garen kleine kruisjes op stof maakt volgens een telpatroon. Elke kruissteek bestaat uit twee diagonale steken die samen een X-vorm maken. Door honderden of duizenden van deze kruisjes naast elkaar te plaatsen ontstaat een afbeelding. Dat kan van alles zijn: een eenvoudig bloemmotief, een landschap of zelfs een gedetailleerd portret.
De techniek bestaat al eeuwen, maar beleeft de laatste jaren een enorme revival. Kruissteek borduren is ontspannend, meditatief en geeft een voldaan gevoel wanneer je ziet hoe je project langzaam tot leven komt. In tegenstelling tot vrij borduren volg je bij kruissteek altijd een telpatroon. Dat betekent dat je precies weet waar elke steek moet komen. Dit maakt het perfect voor beginners: als je het patroon volgt, kun je eigenlijk niet echt de fout ingaan.
Het mooie van kruissteek is dat je met minimale ervaring al prachtige resultaten behaalt. Je eerste project kan binnen een weekend klaar zijn als je kiest voor een klein ontwerp. Bij C.R. Couture zien we veel beginners starten met een Crafty Mini Kit, een compleet pakketje in een luciferdoosje met borduuring en alles erbij. Zo proef je de techniek zonder grote investering.
Waarom is kruissteek ideaal voor beginners?
Kruissteek borduren vereist geen voorkennis of artistiek talent. Het patroon vertelt je exact wat je moet doen: welke kleur garen, hoeveel steken, op welke plek. Je hoeft alleen te kunnen tellen en een naald vast te houden. De steken zelf heb je binnen ongeveer 15 minuten onder de knie.
Daarnaast is de materiaalinvestering laag. Een compleet borduurpakket voor beginners kost tussen de 12 en 45 euro en bevat alles wat je nodig hebt. Je hebt geen dure machine of groot atelier nodig. Gewoon een comfortabele stoel en goed licht. En als je een fout maakt? Je haalt gewoon een paar steken uit en begint opnieuw. Geen permanente schade aan je project.
Welke materialen heb je nodig voor kruissteek borduren?
Vier basismaterialen zijn onmisbaar: borduurstof, een borduurnaald, borduurgaren en een patroon. De juiste keuze van materiaal bepaalt voor een groot deel hoe plezierig je borduurervaring wordt. Hieronder leggen wij per item uit waar je op moet letten.
Borduurstof: Aida of evenweave linnen?
Aida-stof is veruit het populairst onder beginners en met goede reden. Deze stof heeft duidelijk zichtbare gaatjes in een rasterpatroon, waardoor je precies kunt zien waar je naald naar boven en naar beneden moet. Aida is verkrijgbaar in verschillende tellingen (het aantal kruisjes per 2,5 cm). Voor beginners raden wij Aida 14 count aan: de gaatjes zijn groot genoeg om goed te zien, en het resultaat ziet er netjes uit.
Evenweave linnen is een alternatief dat ervaren borduurders vaak verkiezen vanwege de fijnere structuur. Als beginner kun je dit beter bewaren voor later. In ons assortiment vind je een ruime keuze aan borduurstoffen in verschillende tellingen en kleuren. Niet zeker welke je nodig hebt? Neem gerust contact met ons op, wij helpen je graag.
Borduurnaald en borduurgaren
Voor kruissteek gebruik je een tapestry-naald, ook wel een stompe borduurnaald genoemd. Deze heeft een ronde punt zodat je de stofvezels opzij duwt in plaats van erdoorheen te prikken. Maat 24 is geschikt voor Aida 14 count. Deze naalden zitten standaard bij de borduurpakketten die wij leveren.
Het meest gebruikte borduurgaren voor kruissteek is DMC mouliné, een 6-draads katoenen garen. In je patroon staat beschreven met hoeveel draden je borduurt. Meestal zijn dit 2 draden die je uit de 6-draads streng splitst. Bekijk ons volledige aanbod borduurgarens om te zien welke kleuren en merken wij beschikbaar hebben.
Handig gereedschap voor beginners
Naast de basismaterialen zijn er een paar hulpmiddelen die je borduurleven een stuk makkelijker maken:
- Een scherp handwerkschaartje: om garen netjes af te knippen, liefst met een kleine punt
- Een borduurring of borduurraam: houdt je stof strak gespannen, wat zorgt voor gelijkmatige steken
- Garenorganiseerkaarten: om je verschillende kleuren garen overzichtelijk gesorteerd te houden
- Een magneetbord: handig om je telpatroon op te bevestigen en bij te houden waar je gebleven bent
Al deze hulpmiddelen vind je bij onze borduuraccessoires. Een goede voorbereiding maakt het borduren zelf een stuk relaxter.
Hoe bereid je je voor op je eerste kruissteekproject?
Een goede voorbereiding is het halve werk en voorkomt frustratie tijdens het borduren zelf. Veel beginners slaan deze stappen over en lopen dan halverwege vast. Neem er even de tijd voor, het scheelt je later veel uithaalen en opnieuw beginnen.
Kies een geschikt borduurpatroon voor beginners
Begin klein en eenvoudig. Een patroon van maximaal 15x15 cm met 5 tot 10 kleuren is ideaal voor je eerste project. Zoek een ontwerp met grote kleurvlakken in plaats van veel losse kruisjes verspreid over de stof. Dat borduurt prettiger en geeft sneller een zichtbaar resultaat.
In onze collectie borduurpakketten met telpatroon vind je diverse opties die geschikt zijn voor beginners. Veel van deze pakketten bevatten alles wat je nodig hebt: stof, garen, naald en een duidelijk patroon. Zo hoef je niets apart aan te schaffen.
Zoek het midden van je borduurstof
De meeste telpatronen beginnen vanuit het midden. Vouw je stof twee keer doormidden (horizontaal en verticaal) en markeer het kruispunt met een klein rijgsteekje of een wasbare markeerpen. Dit is je startpunt. Door vanuit het midden te werken, weet je zeker dat je ontwerp mooi gecentreerd op de stof komt en dat je aan alle kanten genoeg rand overhoudt.
Bescherm de randen van je stof
Aida-stof rafelt makkelijk aan de randen, vooral als je er veel mee werkt. Voorkom dit door de randen om te zomen met een zigzagsteek op de naaimachine, af te plakken met washi tape, of te behandelen met een rafelbeschermer. Dit kleine stapje bespaart je flinke frustratie, want losse draden die in je borduurwerk komen zitten zijn vervelend om te verwijderen.
Bereid je borduurgaren voor
Knip een stuk garen van ongeveer 40 tot 50 cm. Langer dan 50 cm werkt niet prettig: het garen gaat pluizen, raakt in de knoop en slijt sneller. Trek vervolgens voorzichtig het aantal draden dat je nodig hebt uit de streng. Bij de meeste kruissteekpatronen op Aida 14 count borduur je met 2 draden.
Een handige tip: sorteer je garenkleuren vooraf op garenorganiseerkaarten en noteer het kleurnummer erbij. Zeker bij projecten met 15 of meer kleuren voorkomt dit dat je kleuren door elkaar haalt.
Hoe borduur je een kruissteek stap voor stap?
De kruissteek zelf is verrassend eenvoudig. Elke kruissteek bestaat uit twee diagonale steken die samen een X vormen. Het belangrijkste om te onthouden: de bovenste draad van al je kruisjes moet altijd dezelfde richting op liggen. Dit geeft je borduurwerk een gelijkmatig, professioneel uiterlijk.
Stap 1: draad je naald in
Trek de 2 draden borduurgaren door het oog van je naald. Laat aan de achterkant een staartje van ongeveer 5 cm hangen. Dit staartje werk je straks weg onder je eerste steken.
Stap 2: start zonder knoop
Gebruik bij kruissteek borduren nooit een knoop aan het uiteinde van je draad. Knopen veroorzaken oneffenheden aan de voorkant en kunnen zelfs door de stof heen zichtbaar zijn. In plaats daarvan houd je het staartje van 5 cm aan de achterkant vast met je vinger terwijl je de eerste paar steken maakt. De steken klemmen het staartje vanzelf vast. Na 4 tot 5 steken kun je het resterende uitstekende stukje voorzichtig afknippen.
Stap 3: maak je eerste kruissteek
Steek je naald van onder de stof naar boven door het gaatje linksonder. Ga dan diagonaal naar rechtsboven en steek de naald weer naar beneden. Je hebt nu een halve kruissteek: een schuine streep van linksonder naar rechtsboven.
Kom vervolgens weer omhoog door het gaatje rechtsonder en steek de naald naar beneden door het gaatje linksboven. Je hebt nu een complete kruissteek gemaakt, een mooie X op je stof.
Stap 4: werk in rijen voor gelijkmatige steken
Vaak heb je in het patroon niet maar 1 kruissteek van een kleur nodig. Het is dan handig om eerst allemaal halve kruissteekjes naar rechts te maken (de heenweg) en dan de kruisjes af te maken op de terugweg. Hierdoor krijg je mooi gelijke kruissteken, omdat alle bovenste draden dezelfde richting op liggen. Dit geeft een veel netter resultaat dan elke kruissteek apart afmaken.
Stap 5: hecht draadeindjes netjes af
Als je garen opraakt of je wilt van kleur wisselen, hecht je het draaduiteinde af aan de achterkant. Steek je naald onder 4 tot 5 bestaande steken aan de achterkant van je werk en knip het overtollige garen kort af. Ook hier geldt: maak geen knoop. Door netjes af te hechten blijft de achterkant van je borduurwerk schoon, wat voorkomt dat draden door de voorkant zichtbaar worden.




Hoe lees je een borduurpatroon of telpatroon?
Een telpatroon is een raster waarin elk vakje staat voor één kruissteek op je stof. Elk vakje bevat een symbool dat correspondeert met een specifieke kleur borduurgaren. Bij het patroon zit altijd een legendakaart (ook wel kleurensleutel genoemd) die aangeeft welk symbool bij welk garennummer hoort.
De dikke lijnen in het raster markeren blokken van 10x10 vakjes. Deze helpen je bij het tellen en voorkomen dat je de tel kwijtraakt. Een veelgebruikte methode is om met een markeerpen of highlighter de rijen af te strepen die je al geborduurd hebt.
Begin met het tellen vanuit het midden van je patroon, precies op het middenpunt dat je eerder op je stof hebt gemarkeerd. Tel vanuit dat punt naar de plek waar je wilt beginnen borduren. Veel borduurders kiezen ervoor om eerst de grotere kleurvlakken te borduren en daarna de kleinere details in te vullen.
Een tip die veel beginners helpt: gebruik een magneetbord of liniaal om de rij die je aan het borduren bent te markeren. Zo voorkom je dat je per ongeluk een rij hoger of lager gaat werken. DMC biedt hier handige magnetische borden voor aan die wij in onze winkel verkopen.
Welke aanvullende steken kom je tegen bij kruissteek borduren?
Naast de standaard kruissteek kom je in borduurpakketten regelmatig drie andere steken tegen. Je hoeft ze niet meteen allemaal te beheersen, maar het is handig om te weten wat ze zijn. In de meeste borduurpakketten met telpatroon staat duidelijk aangegeven welke steken je nodig hebt.
Halve kruissteek borduren
Nu je de kruissteek geleerd hebt, heb je automatisch ook de halve kruissteek onder de knie. Dat zijn namelijk de halve kruisjes die je maakt voordat je een hele kruissteek afmaakt: één diagonale steek, zonder de tweede steek erover. De halve kruissteek wordt in patronen vaak gebruikt voor achtergronden of om een lichter, transparanter effect te creëren.
3/4 kruissteek of fractionele steken
Een 3/4 kruissteek bestaat uit één volledige diagonale steek plus een halve diagonale steek die tot het midden van het vakje reikt. Deze steek wordt gebruikt bij afgeronde vormen en diagonale lijnen om een vloeiender resultaat te krijgen. In je telpatroon herken je ze aan een driehoekig symbool dat een kwart van het vakje bedekt. Als beginner kom je deze steek niet in elk patroon tegen, maar bij wat complexere ontwerpen is het een handige techniek om te kennen.


Stiksteek voor contouren
Met de kruissteken en halve kruissteken wordt het patroon goed zichtbaar. De stiksteek wordt dan gebruikt voor de omlijning en accenten van je borduurwerk. Steek je naald van onder door de borduurstof naar boven. Ga dan niet schuin naar boven zoals met een kruissteek, maar ga een gaatje naar rechts. Daarna sla je één gaatje over en kom je weer met de naald naar boven. Vervolgens maak je de steek af door een gaatje terug naar links de naald naar beneden te brengen. Je gaat dus steeds een steekje terug, en dat is de reden waarom deze steek ook wel de backstitch wordt genoemd.
De stiksteek wordt bijna altijd met 1 draad geborduurd (in plaats van 2) voor een fijn, strak lijntje. Dit staat ook aangegeven in je patroon.



Frans knoopje maken
Een frans knoopje (ook wel French knot genoemd) is een klein bolletje op de stof. Je maakt het door de draad 2 keer om je naald te wikkelen en dan vlak naast het punt waar je omhoog kwam weer naar beneden te steken. Franse knoopjes worden gebruikt voor kleine details zoals oogjes van dieren, bloemhartjes of stippen. Ze vragen wat oefening, maar na een stuk of 10 heb je het trucje door.
Veelgemaakte fouten bij kruissteek borduren (en hoe je ze voorkomt)
Fouten maken hoort bij het leerproces en is absoluut geen ramp. Hier zijn de meest voorkomende beginnersfouten met praktische oplossingen:
Gedraaid garen: als je borduurt, draait je draad geleidelijk steeds strakker om zichzelf heen. Dit zorgt voor ongelijkmatige steken. De oplossing is simpel: laat je naald regelmatig los hangen zodat de draad zichzelf kan ontdraaien. Dit even tussendoor doen maakt een wereld van verschil.
De tel kwijtraken: dit overkomt iedere borduurder. Voorkom het door na elke rij even te checken of het aantal steken klopt met je patroon. Markeer voltooide rijen in je patroon met een highlighter of magneetliniaal. Sommige borduurders maken ook een kopie van het patroon zodat ze op het origineel niets hoeven te markeren.
Steken die te strak of te los zijn: probeer een gelijkmatige spanning te houden. Te strakke steken trekken de stof samen en veroorzaken kreukels. Te losse steken liggen niet plat en zien er slordig uit. Oefening helpt hier het meest, na een aantal rijen voel je vanzelf de juiste spanning aan.
Beginnen zonder het midden te markeren: als je gewoon in een hoek begint te borduren, loop je het risico dat je ontwerp niet gecentreerd op de stof past of dat je aan één kant geen stof meer overhebt. Neem altijd even de tijd om het midden te markeren voordat je begint.
Een fout ontdekken na meerdere rijen: geen paniek. Kleine fouten van 1 of 2 steken vallen in het eindresultaat vaak niet op. Bij grotere fouten kun je met een naald of pincet voorzichtig de verkeerde steken uitpulken. Werk van de laatste steek terug naar de fout, dan houd je de rest van je werk intact.
Veelgestelde vragen over kruissteek borduren voor beginners
Hoe lang duurt het om een kruissteek borduurwerk af te maken?
Dat hangt af van de grootte en complexiteit van het patroon. Een klein beginnerspacket van 15x15 cm kost gemiddeld 8 tot 12 uur, verspreid over meerdere sessies. Een groter project van 30x40 cm kan 40 tot 80 uur in beslag nemen. Het is een hobby om rustig van te genieten, dus neem de tijd.
Welk borduurpakket is het beste voor beginners?
Een compleet borduurpakket waarin stof, garen, naald en patroon zitten is ideaal om mee te starten. Kies een pakket met maximaal 10 kleuren en een afmeting tot 20x20 cm. In onze winkel in Rhoon en online hebben wij diverse starterspakketten beschikbaar, waaronder de populaire Crafty Mini Kit en de Startersset borduren van Tulip.
Kan ik kruissteek borduren zonder borduurring?
Ja, dat kan. Maar een borduurring of borduurraam is wel aan te raden. Het houdt je stof strak gespannen, waardoor je steken gelijkmatiger worden en het borduren comfortabeler aanvoelt. Zeker bij grotere projecten merk je het verschil meteen.
Wat is het verschil tussen Aida-stof en linnen voor kruissteek?
Aida-stof heeft een duidelijk zichtbaar rasterpatroon met gaatjes, waardoor je precies weet waar je naald moet. Linnen (evenweave) heeft een fijnere, minder zichtbare structuur en vraagt meer ervaring omdat je de draden van de stof zelf moet tellen. Voor beginners is Aida 14 count de beste keuze.
Hoeveel draden borduurgaren gebruik ik voor kruissteek?
Bij Aida 14 count gebruik je standaard 2 draden voor kruissteken en 1 draad voor stiksteken (backstitch). Dit staat altijd vermeld in de instructies van je borduurpakket. Bij fijnere stof (hogere count) gebruik je soms 1 draad, bij grovere stof soms 3 draden.
Mijn borduurwerk krult op. Wat kan ik doen?
Opkrullen komt door ongelijkmatige spanning in je steken. Een borduurring helpt om dit te verminderen. Na het voltooien van je project kun je het borduurwerk voorzichtig wassen in lauw water met een mild wasmiddel en daarna platliggend laten drogen. Strijken op de achterkant (op een zachte handdoek) helpt om het weer plat te krijgen.
Aan de slag met kruissteek borduren
Nu je de drie belangrijkste borduursteken hebt geleerd, de voorbereiding kent en weet hoe je een telpatroon leest, kan je met het borduren aan de slag gaan. Op onze YouTube video is ook te zien hoe je kruissteek borduurt op Aida-stof. Benieuwd hoe je het best start aan een kruissteek borduurpakket? Alle tips hiervoor lees je in ons blog: hoe begin je aan een kruissteek borduurpakket.
Bij C.R. Couture helpen wij je graag met persoonlijk advies, of dat nu online is of in onze winkel aan de Molendijk in Rhoon. Met meer dan 35 jaar ervaring in handwerken weten wij precies welke materialen bij jouw niveau en project passen. Bekijk ons complete assortiment voor borduren en bestel je eerste kruissteekpakket. Voor 15:00 besteld, dezelfde dag verzonden.
Veel borduurplezier en deel je mooie projecten met ons!






